De verhalen

De verhalen

Saskia Gras: interviewAat Verhoog: de mevrouw met het witte haarAat Verhoog: buurmans kunstEleonora Stol: experimenteren met schilderenGerda van Drunen: tekenen in mantelpakHenk Augustijn: toelating op cine workshopMargriet Westervaarder: juf of kunstenaarPaul Steenhauer: The Q65 en poëzie van Gerard ReveTilleke Schwarz: ik heb ervan genotenKees Fluitman: wanhoop, woede en kubismeRichard Cress: de geest van Psychopolis
Interview Saskia Gras

Het leek zo’n goed idee. Ter ere van het 79ste lustrum van de Universiteit Leiden mochten studenten van de Haagse Vrije Academie de Pieterskerk feestelijk versieren…..
LEES VERDER


Aat Verhoog: de mevrouw met het witte haar

De Vrije Academie aan de Hoefkade, schuin tegenover het cafe van Hennie Zwicker. Een prachtige buurt, een mooie tijd. Kinderen uit de Schilderswijk waren weleens nieuwsgierig wat er in hun oude school aan de gang was en vooral ondernemende jongetjes glipten weleens naar binnen. Modeltekenen had vooral hun interesse.

Ik zag een ventje gewiekst de trap op schieten en riep: ‘Wat ga je doen?’
‘Ik mag’, was zijn antwoord, ‘ik mag wel.’
‘En van wie mag je dat dan wel?’
‘Van die dikke MEVROUW met dat witte haar.’
Hij bedoelde onze heer directeur Livinus van de Bundt.
Livinus, ja mager was hij niet en grijzend haar.
Dat wel.
Aat Verhoog: buurmans kunst

In de Vrije Academie aan de Hoefkade was het de gewoonte om in de gangen goed geslaagde werken op te hangen tot genoegen van de makers en anderen.
Tot een bewoner van een etage aan de overkant aangifte deed bij de politie dat hij geestelijk geschokt was daar hij door een raam van de academie een schilderij van een naakt kon zien hangen.

Zo’n aangifte leidt tot een politieonderzoek. Het bleek dat er in deze ernstige zaak een merkwaardig punt was: de man moest op een stoel gaan staan om bij ons vbinnen te kunnen kijken.
Einde verhaal.

Maar Livinus, onze directeur, vond toch dat we op die plaats geen naaktstudie meer moesten ophangen.
‘Stel je voorr dat die man van z’n stoel lazert! Dat geeft een hoop trammelant.’
Eleonora Stol: experimenteren met schilderen

“Het was een geweldige sfeer met enorme werklust en in kantine discussies..
Heb deelgenomen van 1980 t/m 1988.
Schilderen bij Polderman, Werner Brenneisen, Bouthoorn, Gentenaar enz
Ook modeltekenen bij diverse schilders.
Bij Pim vd Maas objecten lassen. En gastdocent Carel Visser”

Gerda van Drunen: in mantelpak Sylvie Vartan natekenen

“Tussen 1966 en 1968 volgde ik lessen modeltekenen bij Wil de Boer op donderdagavond.

Het was eind 1966, dat ik op een avond, tot mijn verrassing – ja, zo ging dat toen – een telegram kreeg van de academie of ik mee wilde doen aan het veelbekeken tv-programma Fanclub van de VARA.
Dus ging ik gekleed in mantelpak (ja, ja) met nog twee andere cursisten naar studio Bellevue in Amsterdam, waar de opname zou worden gemaakt. De bedoeling was om Sylvie Vartan (de ex van de vorig jaar overleden rockster Johnny Halliday) tijdens haar optreden na te tekenen. De kijkers mochten per een briefkaart (wie kent die nog?) aangeven op wie ze stemden.
Heb veel artiesten gezien, o.a Sonja Barend, Martine Bijl, Boudewijn de Groot, ZZ en de Maskers, Eric Burdon and the Animals, etc.

Na enkele weken werd ik weer gebeld door de VARA: ik had gewonnen. Dus weer naar Amsterdam om de prijs (een LP en een vaantje) in ontvangst te nemen van Judith Bos, de presentatrice. Alles bij elkaar een hele leuke ervaring, en een eer Sylvie Vartan te mogen tekenen.”
Judith Bos en Gerda van Drunen
Judith Bos en Gerda van Drunen

Henk Augustijn: toelating op de cine workshop

Toelating op de cine workshop bestond uit praatje met Frans Zwartjes.
“Wat wil je?”
“Leren filmen, meneer.”
“Wat heb je nodig?”
“Camera en film, meneer.”
“Nou, alsjeblieft” (geeft super 8 camera en filmpje), “laat maar zien al je klaar bent…”

Dat was even slikken voor iemand die net van middelbare school ‘les’ gewend is..

Affiche cine workshop, 1981
Affiche cine workshop, 1981

Margriet Westervaarder: mijn hart lag alleen bij de creatieve vakken

“Mijn verhaal in het kort: Na de hbs wilde ik een creatieve opleiding volgen: theater of beeldende kunst. Maar zoals het toen ging: mijn ouders zeiden dat daar geen brood in te verdienen viel. Wat dan? Ik wist het niet…. niets anders trok me.”
LEES VERDER

Paul Steenhauer: The Q65 en poëzie van Gerard Reve

Eind september 1964 na mijn eindexamen HBS-A verordonneerde ’s lands krijgsmacht mij acte de présence te geven bij de “zandhazen” te Maastricht. Na twintig dagen hebben de krijgsmacht en ik in goed onderling overleg afscheid van elkaar genomen.

Het was inmiddels half oktober. Met een aantal werkstukken meldde ik mij bij directeur, Joop Beljon, van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten aan de Prinsessegracht. Hoewel het schooljaar al was begonnen, zou ik alsnog toegelaten kunnen worden. Gezien de aard van mijn werk achtte de heer Beljon het misschien verstandiger dat ik eens bij de Vrije Academie zou gaan kijken en zelf zag ik er tegenop weer vijf jaar naar school te moeten gaan en leraar worden was zeker niet mijn intentie. Diezelfde ochtend heb ik mij met mijn werk met een taxi van de Prinsessegracht naar de Gheijnstraat laten brengen. Een kort onderhoud met George Lampe en ik kon aldaar beginnen.

Vanaf toen heb ik de dagcursussen schilderen en grafiek gevolgd met als docenten George Lampe, Nol Kroes, Ber Mengels en Aat Verhoog. Daarnaast had ik regelmatig gesprekken met andere docenten. Een zinvolle periode, waarin ik vooral geleerd heb mijn ogen te gebruiken en de nodige materiaalkennis heb opgedaan.

De Vrije Academie was wat de naam zegt: vrij. Komen en gaan kon je zelf bepalen, zelfdiscipline was dus toch wel essentieel. Er heerste een plezierige en ontspannen atmosfeer. Je was geen leerling, maar deelnemer. Van enige vorm van paternalisme was geen sprake.

Het is sectie op mijn herinnering plegen. Wat is mij dan persoonlijk onder meer bijgebleven uit die tijd?
Tijdens mijn tweede jaar werd een “talentvol” klasje van vijf deelnemers, waartoe ik mocht behoren, in het leven geroepen dat apart les kreeg van George Lampe in zijn atelier op de 1ste etage.
Er was een luidruchtig optreden van de fameuze Haagse band The Q65 ten behoeve van de afdeling fotografie.
Literaire avonden werden georganiseerd met o.a. poëzievoordrachten met deelname van onder meer Gerard Reve en Hans Verhagen en ook ik mocht een aantal van mijn gedichten voorlezen.

Na zo’n tweeënhalf jaar jaar te hebben doorgebracht aan de Gheijnstraat, was ik van mening dat ik het zelf moest gaan uitzoeken.

Tilleke Schwarz: Ik heb ervan genoten!

“Ik heb een aantal jaren (periode 1985 – 1990) op de Vrije Academie doorgebracht, zowel in De Gheijnstraat als aan de Paviljoensgracht voor een dag in de week. Ik heb ervan genoten! De vrije opvattingen van het “instituut” sloten aardig aan bij mijn eerdere opleiding aan de AKI in Enschede in de zestiger jaren.”
LEES VERDER

Feathers 2018 (Tilleke Schwarz)
Feathers 2018 (Tilleke Schwarz)
Kees Fluitman: wanhoop, woede en kubisme

“In 1977 kwam ik na wat omzwervingen in onderwijsland terecht op de Vrije Academie. Een jaar later ging mijn vriendin weer naar huis in Alkmaar en voelde ik mij in de steek gelaten. Ik was woedend en uitte mijn wanhoop in penseeltekeningen.

Uit mijn zolderraam kijkend zag ik een buurvrouw zonnebaden, topless. Ik was boos dat zij mij afleidde. toen stond de faun in mij op. Ik begon haar te tekenen terwijl ik haar vanuit het zolderraam observeerde. Ik maakte naar aanleiding van die schetsen mijn eerste kubistische schilderij.”
Richard Cress: de geest van Psychopolis

In 1971 ben ik, op zoek naar een kunstopleiding die bij me paste, min of meer per toeval op de Vrije Academie terecht gekomen. Vanaf de start was het een boeiende ervaring, omdat mijn verwachtingen aangaande kunstonderwijs en de werkelijkheid van Psychopolis nogal uiteen liepen.

En het adviesgesprek met George Lampe was zeker een boeiende ervaring, zij het ook wat verwarrend omdat het in niets leek op de meerdaagse selectierondes zoals die op reguliere academies gehouden werden. Kunst is een breed begrip, zoveel heb ik er wel van onthouden, en bij George Lampe was het zelfs een begrip zonder grenzen, tenzij je die grenzen zelf wilde stellen. Het ontdekken van die grenzen, daar kreeg ik alle gelegenheid toe, en dat heb ik geloof ik ook wel ten volle benut. Beeldhouwen in zandsteen bij Rudi Rooyackers, schilderen bij Jan Sierhuis, Kunstkritiek bij Jan Juffermans en nog heel wat meer, want De Vrije Academie had heel wat te bieden.

Maar vooral toch vrij schilderen in een grote ruimte waar nooit veel meer dan 5 personen werkten. Wil Bouthoorn was de begeleider en een zachtmoediger docent heb ik niet meer gehad, inlevend en begripvol voor alles wat je als leerling/deelnemer produceerde. De Aubrey Beardsley-achtige tekeningen van Jeroen, de ragfijne potloodtekeningetjes van Paul, de abstracte olieverven van Hans op een doek van 2×4 meter, ze waren hem alle net zo lief als mijn eigen Haagsche School-achtige probeerseltjes, ontstaan uit een behoefte waarvoor hij, de abstract-expressionist, gezien mijn leeftijd (zoals hij zei) alle begrip had en waarvoor hij me ook nog wat nutttige wenken meegaf teneinde het beoogde effect te bereiken.

Als 18-jarige miste ik wellicht toch de structuur en zelfdiscipline om verder te komen. Ik ben dan ook na een jaar overgestapt naar een reguliere academie, waar ik het 6 jaar heb uit gehouden.

Tekenen, vormgeving, materiaalkennis heb ik daar geleerd. Maar de essentie van kunst, het bevrijdende, verrassende, blijmakende gevoel van wat kunst bij je kan teweegbrengen, als amateur of professional, als kunstenaar of als beschouwer, dat is me toch echt meegegeven in dat ene jaar op de Vrije Academie.

Terugkijkend op die korte maar voor mij belangrijke periode, heeft Psychopolis me vooral het besef bijgebracht dat niets is wat het lijkt. Het was geestverruimend, grenzen verleggend en barrières doorbrekend, en ook zonder curriculum en exameneisen was de Vrije Academie daarmee een kunstopleiding en instituut voor zelfanalyse tegelijk. Want die grenzen en beperkingen, George Lampe gaf het me bij aanvang al mee, liggen in je zelf.

Foto’s of werk uit die tijd heb ik nauwelijks meer, de geest van Psychopolis is me echter altijd bijgebleven.


Alle verhalen zijn welkom!
Deel je herinneringen aan de Vrije Academie -Psychopolis met ons! Ook ontvangen wij graag foto’s uit tijd van de Vrije Academie – Psychopolis.

Ik geef toestemming mijn verhaal en foto op de website va-psychopolis2020.nl te plaatsen.